Tin tức
Tokaji: “Vua Của Các Loại Rượu, Rượu Của Các Vị Vua”?
Tokaji: “Vua Của Các Loại Rượu, Rượu Của Các Vị Vua”?
Tokaji từng bước ra khỏi những hầm rượu vùng đông bắc Hungary để xuất hiện trên bàn tiệc của các vị vua, hoàng đế và giới quý tộc châu Âu. Cũng từ đó, nó gắn với câu nói nổi tiếng “Vua của các loại rượu, rượu của các vị vua”. Nhưng ai thực sự nói câu ấy, Louis XIV hay Louis XV? Và điều gì khiến một dòng rượu vang ngọt trở thành biểu tượng quyền lực suốt nhiều thế kỷ?
Một câu nói đã biến Tokaji thành huyền thoại
Trong lịch sử rượu vang, hiếm có câu nói nào sống lâu như cụm “Wine of Kings, King of Wines”.
Phiên bản tiếng Pháp thường được nhắc đến là: “le vin des rois et le roi des vins”.
Chỉ một câu ngắn nhưng gần như đóng khung toàn bộ hình ảnh của Tokaji: một loại rượu không chỉ được người bình thường thưởng thức, mà còn đủ danh giá để xuất hiện trước các vương miện châu Âu.
Nội dung của UNESCO/NHK về Tokaj ghi rằng vua Pháp Louis XIV từng gọi Tokaji là “wine of kings and the king of all wines”. Hồ sơ đề cử vùng Tokaj lên UNESCO cũng thuật lại rằng Louis XIV yêu thích Tokaji và câu nói nổi tiếng được gắn với ông.
Nhưng câu chuyện chưa dừng ở đó.
Bởi nếu tìm sâu hơn vào các nguồn Hungary, người đọc sẽ gặp một phiên bản khác.
Louis XIV hay Louis XV: Ai thực sự gọi Tokaji là “Vua của các loại rượu”?
Đây chính là phần thú vị nhất.
Nguồn Wines of Hungary viết theo cách thận trọng rằng “it is said”, tức “người ta kể rằng”, vua Louis XIV đã dùng danh xưng nổi tiếng dành cho Tokaji Aszú. Trang chính thức của thành phố Tokaj cũng thuật lại Louis XIV là người được cho là đã gọi loại rượu này là “vua của các loại rượu, rượu của các vị vua”.
Tuy nhiên, Visit Hungary lại ghi nhận hai truyền thuyết.
Một phiên bản kể Louis XV nói câu đó với Madame de Pompadour khi trao cho bà một ly Tokaji Aszú.
Phiên bản còn lại gắn câu nói với Louis XIV sau khi ông nhận được Tokaji từ Ferenc II Rákóczi.
Điều này có nghĩa là gì?
Không phải danh tiếng của Tokaji là giả. Ngược lại, hàng loạt tài liệu đều cho thấy rượu Tokaj có vị trí đặc biệt trong giới quý tộc châu Âu. Nhưng tác giả chính xác của câu nói nổi tiếng khó được xác định tuyệt đối chỉ từ các nguồn còn phổ biến ngày nay.
Và chính lớp sương mờ giữa lịch sử với truyền thuyết lại khiến câu chuyện Tokaji hấp dẫn hơn.
Trước khi trở thành “rượu của vua”, Tokaji đã bước vào ngoại giao châu Âu
Tokaji không tự nhiên xuất hiện ở Versailles.
Đằng sau hành trình ấy là chính trị.
Trong thế kỷ 17 và đầu thế kỷ 18, rượu Tokaj là nguồn thu quan trọng đối với gia tộc Rákóczi, một trong những gia đình quyền lực của Hungary và Transylvania.
Hồ sơ lịch sử UNESCO cho biết Ferenc II Rákóczi đã sử dụng Tokaji như một phần trong quan hệ với các nhà cai trị châu Âu. Ông gửi rượu đến các triều đình, trong đó có triều đình Pháp của Louis XIV, qua đó giúp danh tiếng Tokaj lan rộng hơn bên ngoài Hungary.
Đây là điểm khiến Tokaji đặc biệt về mặt storytelling.
Rượu lúc này không đơn thuần là thức uống.
Nó có thể trở thành:
• Một món quà ngoại giao.
• Biểu hiện của sự trọng thị.
• Một sản vật đại diện cho lãnh thổ.
• Một phương tiện tạo thiện cảm giữa các triều đình.
Ngày nay, việc chọn vang để thể hiện sự trân trọng vẫn còn tồn tại dưới một hình thức hiện đại hơn. Nếu quan tâm góc nhìn này trong bối cảnh doanh nghiệp, có thể xem thêm Rượu vang biếu đối tác: Cách chọn quà sang trọng.
Tokaji đã xuất hiện trên những bàn tiệc quyền lực nào?
Nếu chỉ có Louis XIV, danh xưng “rượu của các vị vua” có thể vẫn chỉ là một giai thoại đẹp.
Nhưng lịch sử Tokaji còn kéo dài xa hơn.
Hồ sơ đề cử UNESCO của Hungary ghi lại nhiều nhân vật hoàng gia và nhân vật văn hóa được cho là có mối liên hệ với rượu Tokaj.
| Nhân vật | Mối liên hệ được tài liệu ghi nhận |
|---|---|
| Louis XIV | Tokaji được đưa tới triều đình Pháp; câu nói nổi tiếng thường được gắn với ông |
| Peter Đại đế | Được ghi nhận là một trong những khách hàng nổi tiếng của Tokaji tại Nga |
| Empress Elizabeth Petrovna | Có tên trong số những người đặc biệt yêu thích Tokaji |
| Gustav III của Thụy Điển | Hồ sơ đề cử cho rằng ông đặc biệt chuộng Tokaji |
| Napoleon III và Empress Eugénie | Được ghi nhận đặt Tokaji cho triều đình |
| Louis XV | Một truyền thuyết Hungary khác gắn câu nói nổi tiếng với ông |
Những chi tiết trên xuất hiện trong hồ sơ đề cử vùng Tokaj lên UNESCO và các tài liệu du lịch chính thức của Hungary. Chúng nên được đọc như lịch sử văn hóa của danh tiếng Tokaji, không nhất thiết như hồ sơ mua bán hoàn chỉnh của từng hoàng gia.
Điều quan trọng là mô hình lặp đi lặp lại: Tokaji xuất hiện ở những nơi quyền lực, nơi quà tặng và nghi thức có ý nghĩa rất lớn.
Danh tiếng vì thế được tích lũy qua nhiều thế hệ.
Vì sao một chai vang ngọt lại có thể trở thành biểu tượng quyền lực?
Nếu đặt mình vào châu Âu vài thế kỷ trước, câu chuyện dễ hiểu hơn nhiều.
Ngày nay, hàng hóa có thể được vận chuyển xuyên lục địa trong vài ngày. Nhưng ở thời kỳ Tokaji xây dựng danh tiếng, một loại rượu đặc biệt đến được triều đình nước khác là kết quả của cả mạng lưới thương mại, ngoại giao và bảo quản.
Sự khan hiếm làm tăng giá trị biểu tượng.
Nguồn gốc rõ ràng làm tăng tính nhận diện.
Khả năng lưu giữ rượu trong thời gian dài giúp sản phẩm có thể đi xa.
Và câu chuyện vùng miền khiến nó khác với một thức uống vô danh.
Tokaji hội tụ tất cả những yếu tố đó.
Bởi vậy, “rượu của các vị vua” nên được hiểu không chỉ là lời khen về vị ngon. Nó phản ánh địa vị xã hội của sản phẩm trong một giai đoạn lịch sử nhất định.
Ngày nay, khi nói đến rượu vang cao cấp, người tiêu dùng vẫn thường đánh giá đồng thời nguồn gốc, lịch sử, vùng sản xuất, mức độ hiếm và câu chuyện thương hiệu chứ không chỉ riêng hương vị.
Danh xưng hoàng gia có đồng nghĩa Tokaji là loại vang “ngon nhất thế giới”?
Không.
Đây là chỗ cần tách lịch sử khỏi quảng cáo.
“Vua của các loại rượu” là một danh xưng văn hóa nổi tiếng. Nó không phải bảng xếp hạng quốc tế chính thức tuyên bố Tokaji đứng số 1 trước mọi loại rượu khác.
Khẩu vị vẫn mang tính cá nhân.
Một người yêu vang đỏ khô nhiều tannin có thể không tìm thấy thứ mình thích trong Tokaji Aszú. Ngược lại, người mê cấu trúc ngọt, acid sống động và tầng hương phức tạp lại có thể xem Tokaji là một trải nghiệm rất đặc biệt.
Wines of Hungary mô tả Tokaji Aszú là một trong những natural sweet wine giàu có và giá trị nhất thế giới, thay vì tuyên bố đây là loại vang ngon nhất tuyệt đối.
Đó cũng là cách nên hiểu cụm “vua của các loại rượu”.
Nó nói về di sản và danh tiếng nhiều hơn là một phép đo khách quan.
Tokaj không chỉ có danh xưng: Vùng vang được bảo vệ từ rất sớm
Nếu bỏ toàn bộ những câu chuyện về vua chúa sang một bên, Tokaj vẫn sở hữu giá trị lịch sử đáng chú ý.
UNESCO cho biết vùng Tokaj có truyền thống trồng nho và làm vang kéo dài ít nhất khoảng một thiên niên kỷ. Hồ sơ lịch sử cho thấy hoạt động sản xuất Aszú đã tồn tại qua nhiều thế kỷ.
Đặc biệt, năm 1737, một sắc lệnh của Hoàng đế Charles VI, đồng thời là Charles III của Hungary, thiết lập khu vực này thành một vùng rượu khép kín có ranh giới pháp lý. UNESCO coi đây là một trong những nền tảng phân định vùng vang sớm trên thế giới.
Đến năm 2002, Tokaj Wine Region Historic Cultural Landscape được đưa vào Danh sách Di sản Thế giới.
UNESCO không chỉ nhìn vào chai rượu.
Giá trị di sản bao gồm cả:
• Vườn nho.
• Những khu dân cư lịch sử.
• Địa hình và sông ngòi.
• Mạng lưới hầm rượu sâu trong đá.
• Truyền thống canh tác và làm vang.
• Mối quan hệ giữa con người với cảnh quan.
Đó là lý do Tokaji tồn tại như một entity văn hóa, không đơn thuần là một nhãn rượu.
Từ hầm rượu Hungary đến cung điện Versailles
Có một cách đơn giản để nhìn toàn bộ hành trình của Tokaji.
Giai đoạn đầu: Vùng Tokaj hình thành truyền thống canh tác và sản xuất rượu riêng.
Giai đoạn tiếp theo: Tokaji trở thành tài sản kinh tế quan trọng của tầng lớp quyền lực Hungary.
Sau đó: Rượu được dùng trong thương mại và ngoại giao với các triều đình châu Âu.
Tiếp theo: Những câu chuyện về vua Pháp, hoàng gia Nga và giới quý tộc củng cố hình ảnh xa xỉ.
Cuối cùng: Danh xưng “Wine of Kings, King of Wines” trở thành một phần gần như không thể tách rời khỏi hình ảnh Tokaji.
Đây là cơ chế xây dựng “thương hiệu” rất lâu trước khi marketing hiện đại tồn tại.
Không cần bảng quảng cáo.
Không cần mạng xã hội.
Một món quà được đặt lên đúng bàn tiệc, một câu chuyện được giới quý tộc kể lại và một vùng đất đủ khác biệt có thể tạo ra danh tiếng sống hàng thế kỷ.
“Rượu của các vị vua” hôm nay được hiểu thế nào?
Ngày nay, không cần sống trong cung điện mới có thể tiếp cận kiến thức về Tokaji.
Nhưng danh xưng lịch sử vẫn giúp chúng ta hiểu một điều rất hiện đại: giá trị của rượu vang không chỉ nằm trong chất lỏng bên trong chai.
Nó còn có thể nằm ở:
• Nơi rượu được sinh ra.
• Những con người từng đưa nó đi khắp châu Âu.
• Danh tiếng tích lũy qua nhiều thế hệ.
• Luật bảo vệ nguồn gốc.
• Cách một vùng đất trở thành một phần bản sắc quốc gia.
• Những câu chuyện được truyền từ thời vua chúa đến hiện tại.
Vì vậy, khi nhìn thấy cụm “Vua của các loại rượu, rượu của các vị vua”, cách đọc thú vị nhất không phải là hỏi “Tokaji có thực sự thắng tất cả loại vang khác không?”.
Câu hỏi hay hơn là:
Điều gì đã khiến một chai vang từ vùng đông bắc Hungary đủ nổi tiếng để tên tuổi của nó đi vào câu chuyện về các triều đình châu Âu?
Câu trả lời nằm ở giao điểm giữa rượu vang, ngoại giao, văn hóa và ký ức lịch sử.
Câu hỏi thường gặp về Tokaji
1. Ai được cho là người nói “Wine of Kings, King of Wines”?
Phổ biến nhất là Louis XIV của Pháp. Tuy nhiên, Visit Hungary cũng ghi lại một truyền thuyết khác cho rằng Louis XV đã nói câu tương tự khi đưa Tokaji cho Madame de Pompadour. Vì vậy không nên khẳng định tuyệt đối một phiên bản duy nhất.
2. Louis XIV có thực sự uống Tokaji không?
Các tài liệu lịch sử gắn triều đình Louis XIV với Tokaji và cho biết Ferenc II Rákóczi đã sử dụng rượu Tokaj trong quan hệ với các nhà cai trị châu Âu, bao gồm vua Pháp. Tuy nhiên, chi tiết từng lần thưởng thức không phải lúc nào cũng còn hồ sơ nguyên bản dễ kiểm chứng.
3. Vì sao Tokaji xuất hiện trong các triều đình châu Âu?
Tokaji vừa là sản vật danh tiếng vừa mang giá trị ngoại giao. Trong thời kỳ đó, rượu quý có thể được dùng làm quà tặng giữa giới quyền lực, góp phần truyền bá danh tiếng vùng sản xuất.
4. Tokaji có phải là rượu vang ngọt không?
Tokaji là tên gắn với vùng Tokaj và các loại vang của vùng này. Tokaji Aszú là dòng vang ngọt nổi tiếng nhất, nhưng Tokaj ngày nay còn sản xuất các phong cách khác, bao gồm cả vang khô.
5. Danh xưng “Vua của các loại rượu” có phải giải thưởng chính thức không?
Không. Đây là danh xưng văn hóa và lịch sử, không phải chứng nhận rằng Tokaji được một tổ chức quốc tế xếp hạng số 1 thế giới.
6. Tokaj được UNESCO công nhận từ khi nào?
Tokaj Wine Region Historic Cultural Landscape được ghi danh Di sản Thế giới vào năm 2002 theo tiêu chí văn hóa (iii) và (v).
7. Tokaj có phải một trong những vùng vang được xác lập pháp lý sớm không?
Có. UNESCO ghi nhận nền tảng pháp lý xác định vùng Tokaj từ 1737, khi sắc lệnh của Charles VI thiết lập khu vực thành vùng rượu khép kín.
8. Tokaji nổi tiếng chỉ vì từng được vua chúa uống phải không?
Không. Danh tiếng hoàng gia là một phần câu chuyện. Tokaj còn có lịch sử trồng nho lâu đời, điều kiện tự nhiên riêng, hệ thống hầm rượu lịch sử và truyền thống làm vang đã tồn tại nhiều thế kỷ.
9. Có nên coi câu chuyện Louis XIV là sự thật tuyệt đối?
Nên xem đây là một truyền thống lịch sử được nhiều nguồn uy tín ghi lại nhưng có biến thể. Cách trình bày chính xác nhất là “được cho là”, “theo truyền thống” hoặc “theo giai thoại”, thay vì khẳng định rằng chúng ta có bằng chứng nguyên bản không tranh cãi về từng lời Louis XIV đã nói.
Kết luận
Tokaji được gọi là “Vua của các loại rượu, rượu của các vị vua” không chỉ vì một câu nói nổi tiếng. Phía sau danh xưng ấy là ngoại giao, các triều đình châu Âu, vùng Tokaj hàng thế kỷ tuổi và một danh tiếng được truyền qua nhiều thế hệ. Louis XIV hay Louis XV có thể vẫn là chi tiết gây tranh luận, nhưng vị trí đặc biệt của Tokaji trong lịch sử văn hóa rượu vang thì khó phủ nhận.
Liên hệ để được tư vấn: Rượu vang Hoa Kỳ Mart
Số điện thoại: 0987329793
Địa chỉ: 489 Hoàng Quốc Việt, Dich Vọng Hậu, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Email: hoakymart@gmail.com
WEBSITE: Hoa Kỳ Mart
Xem thêm:
RƯỢU VANG NGỌT
RƯỢU VANG PHÁP
RƯỢU VANG Ý
RƯỢU VANG TÂY BAN NHA
